Αρχική

Ιστορικά της Ραψάνης

Ο Μορφωτικός Σύλλογος

Εκδηλώσεις

Μ. Καραγάτσης

Μουσική

Τα νέα μας

Επικοινωνία

   Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της

   ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΡΑΨΑΝΗΣ

Μ. Καραγάτσης - Ημερίδες και συνέδρια

 

Ο Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ ΣΤΗ ΡΑΨΑΝΗ

ΣΥΛΛΟΓΗ 17 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ

Ο Καραγάτσης και η Ραψάνη - Ευαγγ. Βλαχοστέργιου

 

Τα Συνέδρια και η Ημερίδα - Από το Δ.Σ. του συλλόγου

 

2004 (Ημερίδα)

 

45 χρόνια από το θάνατο του Καραγάτση - Δ. Βλαχοστέργιου

 

Ο Μ. Καραγάτσης ένας βέρος Θεσσαλός - Θ. Δουμακής

 

Να με συγχωρούν αν τους κακομεταχειρίζουμε λιγάκι...Δημητράκης - Π. Λάλος

 

 

2010 (2ο Πανελλήνιο Συνέδριο)

 

Κοινωνικές αναπαραστάσεις και στοιχεία λαϊκού πολιτισμού της Θεσσαλίας, στον “Ζητιάνο” του Καρκαβίτσα και στον “Συνταγματάρχη Λιάπκιν” του Καραγάτση - Δ. Κανελλόπουλος

 

Φύση, άνθρωποι και χώροι δράσης στο Μεγάλο Συναξάρι. Α.Στέφος.

 

Γυναικεία πορτραίτα στον Γιούγκερμαν του Μ. Καραγάτση.

Γ. Χαριτίδου.

 

Υπάρχει ρεαλιστική βασιλική οδός ανάμεσα στα στερεότυπα και τις μυθοποιήσει; Γ.Κεχαγιόγλου.

 

Η Φύση του κακού στην καραγατσική Θεσσαλία. Ζ.Κατσιάμπουρα.

 

Η λειτουργία του θεσσαλικού τοπίου στο Συνταγματάρχη Λιάπκιν. Π. Χατζηγεωργίου.

 

Κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών στο Συνταγματάρχη Λιάπκιν. Σ. Παστάκας.

 

Συμπεράσματα του 2ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νεοελληνικής Λογοτεχνίας με θέμα «Η Θεσσαλία του Μ. Καραγάτση».

Θ. Δουμακής.

 

Πρόγραμμα Συνεδρίου του 2010.

2007 (1ο Πανελλήνιο Συνέδριο)

 

«Το αρχέτυπο της Μεγάλης Χίμαιρας. Η Μήδεια του Ευρυπίδη ή η Μαντάμ Μποβαρύ του Φλωμπέρ;» -

Γ. Φρέρης

 

’μρι α Μούγκου - Κ. Καρακάση

 

Το διήγημα «Μπουχούνστα» και οι κρυφές εξορμήσεις του Μ. Καραγάτση στα Τρίκαλα. - Η. Κεφαλάς

 

Λαπαθιώτης-Καραγάτσης: Μία ιδιότυπη συνάντηση - ’ντεια Φραντζή

 

Τέρμα Καραγάτση - Σ. Παστάκας

 

Η νεοελληνική κοινωνία στο "10" του Καραγάτση - Ζ. Σπανάκου (1)

Η νεοελληνική κοινωνία στο "10" του Καραγάτση - Ζ. Σπανάκου (2)

 

Πρόγραμμα Συνεδρίου του 2007

 

 

2014 (3ο Πανελλήνιο Συνέδριο)

 

Ένας Θεσσαλός στην Αλεξάνδρεια του Καβάφη. Δημήτρης Δημηρούλης.

 

Χρονοτοπικές αναπαραστάσεις της μεθοριακότητας. Μαρίτα Παπαρούση.

 

Η Θεσσαλία σε ταξιδιωτικά κείμενα ελλήνων και ξένων συγγραφέων. Αντιγόνη Καρύτσα.

 

Το εξωτικό τοπίο της Θεσσαλίας μέσα από τη γραφή του Κ. Ουράνη.

Θάλεια Θεμιστοκλέους.

 

Το Θεσσαλικό τοπίο μέσα από τη λογοτεχνική ματιά του Μ. Καραγάτση. Βασιλεία Γούλα.

 

Οι Ιώβ του θεσσαλικού κάμπου. Λάμπρος Βαρελάς.

 

Παιδικοί θάνατοι στα σκιαθίτικα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Μαίρη Μαργαρώνη-Κατερίνα Βούλγαρη.

 

Η μεταφορά του αρχαίου μύθου στο έργο των αδελφών De Chirico.

Βασιλική Χρυσοβιτσάνου- Χριστίνα Παλαιολόγου.

 

Η Θεσσαλία ιαμβική και δεκαπεντασύλλαβη, ως πολεμική ιαχή. Ζωή Κατσιαμπούρα.

 

Θεσσαλία, ο τόπος μου. Τη γνωρίζω και μαγεύομαι μέσα από λογοτεχνικές σελίδες. Κωνσταντίνα Χατζημίχου - Ευαγγελία Πάππου.

 

Ο Μ. Καραγάτσηςστα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας Γυμνασίου και Λυκείου. Αναστάσιος Στέφος.

 

Αναζητώντας τον Μ.Καραγάτση μέσα από τα κείμενα, βιογραφική κριτική και αναγνωστικές ανταποκρίσεις. Δήμητρα Γασπαράτου-Λεοντίτση.

 

Μαθητές Λυκείου συζητούν με αφορμή τον Συνταγματάρχη Λιάπκιν του Καραγάτση για τη μυθοπλαστική κατεργασία της πραγματικότητας από τον αφηγητή.

Ανδρονίκη Βερέμη - Ιουλία Κανδήλα - Αναστάσιος Μάτος

 

Ιστορικο-κοινωνικά στοιχεία στο «Μπουρίνι» και τις «Ταξιδιωτικές εντυπώσεις» του Μ. Καραγάτση. Γεωργία Χαριτίδου.

 

Η «χρυσή μεσότητα» του λογοτέχνη-κριτικού η κριτική μεταγλώσσα του Μ. Καραγάτση. Παναγιώτα Χατζηγεωργίου.

 

Πρόγραμμα Συνεδρίου του 2014.


Αναρτήθηκε: Τρίτη 5.5.2014

Ο απολογισμός των εργασιών του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

«Μ. Καραγάτσης»

 

Οι 20 εισηγήσεις που παρουσιαστήκαν στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νεοελληνικής Λογοτεχνίας με την ποικιλία των θεμάτων που διαπραγματεύθηκαν, ανοίγουν νέους δρόμους στον τομέα της έρευνας. Θα μπορούσαν να κωδικοποιηθούν με βάση τους παρακάτω 7 άξονες:

  • Θεσσαλοί λογοτέχνες στην Αίγυπτο

  • Ο χώρος και ο χρόνος  στα λογοτεχνικά κείμενα που επικεντρώνονται στη Θεσσαλία

  • Η Θεσσαλία ως μυθικός τόπος και ως σύμβολο

  • Η Θεσσαλία και ο άνθρωπος

  • Η γυναίκα στο έργο του Καραγάτση

  • Ο Καραγάτσης κριτικός

  • Ο Καραγάτσης στην εκπαίδευση

 

Θεσσαλοί λογοτέχνες στην Αίγυπτο

  Οι Πηλιορείτες ως Έλληνες της διασποράς στην Αίγυπτο, στις αρχές του 20ου αιώνα, ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα για τους Μάγνητες λογοτέχνες, στων οποίων το έργο (ποίηση, ταξιδιωτικές εντυπώσεις, ημερολόγια, επιστολογραφία, δοκίμια, ιστορικές μελέτες) εμπεριέχεται η Θεσσαλία, ως τόπος καταγωγής τους. Παράλληλα το συγγραφικό τους έργο μπορεί να φωτίσει από άλλη οπτική γωνία θέματα και πρόσωπα της λογοτεχνίας, όπως συμβαίνει με την περίπτωση του Δ. Γαρουφαλιά, του οποίου  η μαρτυρία του για τον Κ. Καβάφη, είναι χρήσιμη για τους μελλοντικούς μελετητές του έργου του.

 

Ο χώρος και ο χρόνος  στα λογοτεχνικά κείμενα που επικεντρώνονται στη Θεσσαλία

 

Η Θεσσαλία ως υπαρκτή γεωγραφική περιοχή εγγράφεται στο έργο ενός συγγραφέα προκειμένου  αυτός να τοποθετήσει τα πρόσωπα και τα γεγονότα. Η μία  λοιπόν  επιστημονική  προσέγγιση στοχεύει στη διερεύνηση του πραγματικού χώρου, αναζητώντας το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, μέσα από  το προσωπικό ύφος του συγγραφέα, στηριζόμενη σε μια σειρά κειμένων που αναφέρονται στη Θεσσαλία (δημοτικό τραγούδι, ο Ζητιάνος…).

Η  άλλη επιστημονική προσέγγιση στηρίζεται στους θεωρητικούς της μετανάστευσης και της διασποράς και επιχειρεί να διερευνήσει  στον Συνταγματάρχη Λιάπκιν τις οριακές διασταυρώσεις του χρόνου και του τόπου, αναζητώντας τον «χρονότοπο της ξενότητας».

Στον άξονα του τόπου και του χρόνου κινούνται και τα κείμενα των περιηγητών ή των συγγραφέων που ασχολούνται  με την ταξιδιωτική λογοτεχνία. Η περιγραφή του Θεσσαλικού χώρου με την γραφίδα των περιηγητών  ενδέχεται να  αποδώσει πιστά  την ιστορική, πολιτική, κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική πραγματικότητα, ενδέχεται όμως να εισχωρήσει το υποκειμενικό  ή συναισθηματικό στοιχείο του συγγραφέα,  οπότε καταγράφονται «τα κινήματα της ψυχής και της φαντασίας» που προκαλεί το θεσσαλικό τοπίο στην περίπτωση του  Κ.Ουράνη.

  Για να αποδοθεί το θεσσαλικό τοπίο με τα χρώματά του, τα αρώματά του και τα σχήματά του  βασικό ρόλο παίζει η περιγραφή, η οποία ως όπλο μαγικό στα χέρια του Καραγάτση, στήνει το κατάλληλο σκηνικό όπου  θα τοποθετήσει τους ήρωές του.

 

Η Θεσσαλία ως μυθικός τόπος και ως σύμβολο

 

Η Θεσσαλία ως τόπος εμπνέει με τους μύθους της ποιητές και ζωγράφους. Έντονη η παρουσία των μύθων στη Φλογέρα του Βασιλιά του Κ. Παλαμά και στη Θεσσαλία του Αγγ. Σικελιανού. Στα έργα τους καταγράφονται οι εντάσεις της ιστορίας (1893 η πτώχευση, το Μαύρο ’97, ο Μακεδονικός αγώνας, οι Βαλκανικοί πόλεμοι), οι οποίες προκαλούν ιδεολογικές ζυμώσεις και  σηματοδοτούν με μύθους και με σύμβολα τη νέα εποχή, στην οποία είναι κυρίαρχη η Μεγάλη Ιδέα.

  Την ίδια περίπου περίοδο οι μύθοι της Θεσσαλίας εμπνέουν τους αδελφούς  De Chirico,  οι οποίοι με πρωτοποριακό τρόπο ενσωματώνουν το ένδοξο μυθολογικό υλικό στο έργο τους.

 

Η θεσσαλία και ο άνθρωπος

 

  Ο θεσσαλικός κάμπος κεντρίζει το λογοτεχνικό ενδιαφέρον και από την ανθρώπινη πλευρά. Πρωταγωνιστές στα τσιφλίκια  του κάμπου οι τσιφλικάδες και οι κολίγοι. Μεταξύ τους διαμορφώνονται σχέσεις μίσους και πάθους, όπως με ανάγλυφο τρόπο περιγράφει ο Καραγάτσης στο «Μπουρίνι», εστιάζοντας σε ιστορικά,  κοινωνικά, γλωσσικά και οικονομικά στοιχεία.

  Εκτός όμως από τον Καραγάτση και άλλοι λογοτέχνες άγνωστοι μέχρι στιγμής (Τοπάλης, Βερβέρης) εστιάζουν τη προσοχή τους στην ασυδοσία και την αυθαιρεσία των τσιφλικάδων από τη μια, στη συμφορά και τον πόνο των κολίγων   από την άλλη. Τραγικές φιγούρες, παίγνιο στα χέρια των τσιφλικάδων οι κολίγοι, σκλάβοι της γης, γράφουν το δικό τους έπος, επαναστατώντας. Τους αγώνες τους μας περιγράφουν ο Ζήσης Σκάρος και ο Ηλίας Λεφούσης.

   Σαν να μην έχουν όμως τελειωμό τα βάσανα του κόσμου στον θεσσαλικό κάμπο, η γραφίδα του Παπαδιαμάντη μας περνάει απέναντι στη Σκιάθο και μας ξεδιπλώνει με μοναδικό τρόπο μέσα από τα διηγήματά του, τον παιδικό θάνατο

 

Η γυναίκα στο έργο του Καραγάτση «Χίμαιρα»

 

  Από τη θεματική του συνεδρίου δε λείπει βεβαίως και η ανάλυση του τρίπτυχου θάνατος-έρωτας-γυναίκα, στο πλαίσιο του «οικογενειακού μυθιστορήματος».Έργο  κλειδί για την ψυχική διερεύνηση των μυθιστορηματικών χαρακτήρων η  «Χίμαιρα», το οποίο  διαλέγεται  με το έργο του Καββαδία «Βάρδια».Φυσικά, το αντικείμενο του διαλόγου των δύο έργων είναι η γυναίκα –η Μαρίνα στη Χίμαιρα, η «στεριανή γυναίκα» στον Καββαδία.

 

Ο Καραγάτσης κριτικός

 

  Ο Καραγάτσης εκτός από διηγηματογράφος ή μυθιστοριογράφος, εμφανίζεται μέσα από λογοτεχνικές επιφυλλίδες και κείμενα λογοτεχνικής κριτικής  ως κριτικός της λογοτεχνίας. Ο διεισδυτικός του  και οξύς λόγος ασκεί κριτική σε πολλούς σύγχρονους  ποιητές ή μυθιστοριογράφους (Παλαμά, Καβάφη, Σεφέρη, Ελύτη..), ενώ παράλληλα μας επιτρέπει  να διερευνήσουμε την προσωπική του θέαση στα λογοτεχνικά δρώμενα της εποχής του. 

 

 

Ο Καραγάτσης στην εκπαίδευση

 

  Στο αναλυτικό πρόγραμμα του Γυμνασίου και του Λυκείου υπάρχουν αρκετά αντιπροσωπευτικά κείμενα του Μ. Καραγάτση, με τα οποία έρχονται σε επαφή οι μαθητές. Τα κείμενα αυτά  μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία για τη διασύνδεση  λογοτεχνίας και ιστορίας με στόχο όχι μόνο τη φιλαναγνωσία, αλλά  και το άνοιγμα της γενικής ιστορίας στην τοπική ιστορία.

  Ο αυτοβιογραφικός χαρακτήρας των νεανικών ποιημάτων του καθώς και το βιβλίο της κόρης του Μαρίνας «Το ευχαριστημένο ή οι δικοί μου άνθρωποι», μπορούν επίσης να δώσουν την αφορμή, ώστε με τη μορφή διδακτικών σεναρίων και τη χρήση των Νέων Τεχνολογιών  να γίνει πιο ενδιαφέρουσα η διδασκαλία της θεωρίας σχετικά με τη βιογραφία και την αυτοβιογραφία, στην Έκφραση- Έκθεση της  Β΄ Λυκείου.

  Επιπλέον η διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη χρήση ψηφιακών μέσων  και με τη μαθησιακή διδασκαλία να εξελίσσεται σε μια διαδικτυακή κοινότητα, μπορεί να προκαλέσει ρήγμα στον ανιαρό σχολικό προγραμματισμό και να ανοίξει δρόμο για προβληματισμό, ώστε  με αφορμή τα λογοτεχνικά κείμενα οι μαθητές να αναζητούν έναν δημιουργικό τρόπο ανάγνωσης της λογοτεχνίας μια και είναι τόσο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία.

 

ΒΛΑΧΟΣΤΕΡΓΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ


 

4,5,6 Απριλίου 2014

3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νεοελληνικής Λογοτεχνίας «Μ. Καραγάτσης»


( Δελτίο τύπου από την οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου )

 

Εκ μέρους του Συνδέσμου Φιλολόγων Λάρισας
Κωνσταντίνος Οικονόμου

 

     Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 3ου Πανελληνίου Συνεδρίου νεοελληνικής λογοτεχνίας "Μ. Καραγάτσης" 2014, που ξεκίνησαν την περασμένη Παρασκευή στη Λάρισα και μεταφέρθηκαν την Κυριακή 6 Απριλίου 2014 στη Ραψάνη. Το συνέδριο συνδιοργανώθηκε από την Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας, τον Δήμο Τεμπών, το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Παν/μίου Θεσσαλίας, τον Σύνδεσμο Φιλολόγων Λάρισας και τον Μορφωτικό Σύλλογο Ραψάνης με θέμα την παρουσία της Θεσσαλίας στη νεοελληνική λογοτεχνία από την απελευθέρωση έως το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Η συνεδρία της Ραψάνης ξεκίνησε με την τέλεση επιμνημόσυνης δέησης μπροστά στην προτομή του λογοτέχνη στο προαύλιο του ναού του Αγίου Αθανασίου. Έπειτα, οι συμμετέχοντες μετέβησαν στο Μουσείο Οίνου και Αμπέλου και παρατήρησαν τα εκθέματά του. Στην αίθουσα διαλέξεων του Μουσείου ο φιλόλογος κ. Δουμακής εκπροσωπώντας τον Μορφωτικό Σύλλογο Ραψάνης χαιρέτισε το συνέδριο με ειδική αναφορά στην αποτύπωση της Ραψάνης στο έργο του Καραγάτση. Η πρώτη εισήγηση της τελευταίας ημέρας πραγμα οποιήθηκε από τον τ. καθηγητή Παν/μίου Birmingham, ο οποίος αναφέρθηκε στην θεματοποίηση των δυσκολιών του θεσσαλικού λαού στα λογοτεχνικά έργα των Σκάρου και Λεφούση. Στη συνέχεια η καθηγήτρια του Παν/μίου Αιγαίου κ. Δ. Αναγνωστοπούλου εισηγήθηκε τη συγκρότηση κυρίαρχου τριπτύχου στο καραγάτσειο έργο από τα θέματα του θανάτου, της γυναίκας και του έρωτα. Η συνεδρία έκλεισε με απολογισμό των εργασιών από την φιλολογο Ε. Βλαχοστέργιου, η οποία διέκρινε τα ποικίλα θέματα που πραγματεύτηκαν οι εισηγήσεις συνολικά, μεταξύ των οποίων η λογοτεχνική γραφή του Καραγάτση, η θεσσαλική λογοτεχνία, η διδασκαλία της λογοτεχνίας, η σύνδεση της λογοτεχνίας με την τοπική ιστορία κ.ά. Η καθηγήτρια του Παν/μίου Θεσσαλίας κ. Μ. Παπαρούση επεσήμανε από την πλευρά της ότι το συνέδριο αυτό έδωσε την ευκαιρία να ακουστούν ποικίλες και πρωτότυπες απόψεις επάνω σε σημαντικά ζητήματα, ενώ η πρόσθετη αξία του ήταν η συμμετοχή νέων επιστημόνων. Τέλος, η πρόεδρος και τα μέλη του ΔΣ του Συνδέσμου Φιλολόγων Λάρισας, εκπροσωπώντας την επιστημονική και οργανωτική επιτροπή, εξέφρασαν την απόλυτη ικανοποίησή τους για τον τρόπο διεξαγωγής, τα περιεχόμενα και την επιτυχία του συνεδρίου και ευχήθηκαν την πραγματοποίηση στο μέλλον παρόμοιων εκδηλώσεων.

 

Φωτογραφίες από τις εκδηλώσεις

 

Επιμνημόσυνη δέηση στην προτομή του Καραγάτση στο προαύλιο του Αγ. Αθανασίου Ραψάνης

 

Από τις εργασίες του συνεδρίου. Από αριστερά: Τάσος Μάτος, φιλόλογος, Χρήστος Αλεξίου, καθηγητής πανεπιστημίου,

Θανάσης Δουμακής, φιλόλογος, πρόεδρος Μ.Σ. Ραψάνης

 

Από τις εργασίες του συνεδρίου. Το ακροατήριο, στο οποίο διακρίνεται ο Δήμαρχος Τεμπών Κώστας Κολλάτος.

 

Από τις εργασίες του συνεδρίου. Από αριστερά: Τάσος Μάτος, φιλόλογος, Μαρία Παπαρούση, καθ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,

Ευαγγελία Βλαχοστέργιου, φιλόλογος.

 

 

 

Η Ραψάνη στο λογοτεχνικό έργο του Μ. Καραγάτση.

Θανάσης Δουμακής


     Ως πρόεδρος του Μ. Σ. Ραψάνης αλλά και ως φιλόλογος διακατέχομαι σήμερα από ιδιαίτερη συγκίνηση, επειδή τα «Καραγάτσεια» έγιναν πια θεσμός. Επί πλέον, επειδή η Ραψάνη είναι παρούσα κάθε φορά στο κλείσιμο των εργασιών των εκδηλώσεων. Και δεν είναι δυνατό να γίνει αλλιώς, αφού στον χώρο αυτό ο Καραγάτσης πέρασε πέντε καλοκαίρια της ήβης του, τα ωραιότερα, όπως ο ίδιος έγραψε στην ταξιδιωτική του εντύπωση για τη Θεσσαλία τον Μάιο του 1938. Εδώ μάλιστα συνδέθηκε με φιλία με νέους της εποχής και περπάτησε στα «αυγινά μονοπάτια». Φαίνεται πως η διαμονή του στη Ραψάνη με το ειδυλλιακό φυσικό περιβάλλον και τη μαγευτική θέα προς τη θάλασσα και τα γύρω βουνά, τον ενέπνευσε και του έδωσε το έναυσμα για το λογοτεχνικό του ξεκίνημα. Ιδού τι γράφει ο ίδιος στην ίδια ταξιδιωτική εντύπωση για τη Θεσσαλία:
« Για το μεγάλο βουνό, το βουνό των θεών και των ανθρώπων δε θα μιλήσω διόλου. Έχω ζήσει στις πλαγιές του τα πέντε ομορφότερα καλοκαίρια της ήβης μου. Έχω τριγυρίσει τ’ αυγινά μονοπάτια, κι έχω στοχαστεί κι ονειροπολήσει μέσα στις ρεματιές του, την ώρα που ο ήλιος βυθιζόταν πίσω από τις κορφές. Μεσημέρι του Αλωνάρη ξαπλώθηκα κάτω από τα λάτια του Παντζόλου κι άκουσα το δάσος να μιλάει στην παιδική ψυχή μου. Και τις νύχτες, όταν το αυγουστιάτικο φεγγάρι της χάσης πρόβαλλε από το πέλαγος, μυστηριακό και ματωμένο, ένιωσα τις πρώτες ακαθόριστες ανησυχίες της ψυχικής προσφοράς.
Ο Όλυμπος είναι μεγάλος. Δε χωράει ούτε σε βιβλίο ούτε στην ψυχή του ανθρώπου. Όποιος είδε τις κορφές του να μουνταίνουν μες το μούχρωμα της αμφιλύκης, ένιωσε στην ψυχή του εκείνο το δέος που γέννησε τους θεούς της Ελλάδας. Ή απλώς τους θεούς.
Μια μονάχα εικόνα ξανάρχεται μ’ επιμονή στη μνήμη μου: το ξεκίνημα από τη Ραψάνη για τον Νεζερό, πριν ακόμη φέξει. Το παράξενο φως του φεγγαριού που πάει να βασιλέψει, η αίσθηση πως δίχως να φαίνεται η μέρα πρέπει να κοντεύει. Κι από ‘κει, η αυγή πάνω από τη θάλασσα, ο ουρανός της Ανατολής που στεφανώνεται με ματωμένα κοράλλια, πορφύρες της Τύρου, με ρουμπίνια, με ανεμώνες και στην αυγή του υπέρλαμπρου διαδήματος ο Αυγερινός, πετράδι μοναδικό, πάλλευκο, διάφανο».
Σε άλλα του πάλι κείμενα, όπως είναι τα δύο διηγήματα «Νυχτερινή ιστορία» και « Με τον Καραβέλη στον ‘Ολυμπο», ο συγγραφέας αναφέρεται με λεπτομέρειες στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Ραψάνης στα χρόνια του μεσοπολέμου. Είναι κείμενα που ζωντανεύουν με τις εκπληκτικές επιγραφές της φύσης και με τους ζωντανούς διαλόγους τον τρόπο ζωής του χωριού και παρέχουν πλήθος στοιχείων για τη μελέτη της εποχής. Ο συγγραφέας γνωρίζει και αναφέρει ονόματα προσώπων-χρησιμοποιώντας συνήθως ψευδώνυμα- τα οποία κατείχαν σημαντική θέση στην κοινωνία της Ραψάνης, αλλά και τοπωνύμια που ορισμένα από αυτά σήμερα παραμένουν άγνωστα.
Ο Καραγάτσης συνέδεσε το όνομά του με τη Ραψάνη, αλλά και τη Λάρισα και το θεσσαλικό κάμπο γενικότερα. Αυτά ήταν τα κυρίαρχα θέματα της καλλιτεχνικής του έκφρασης. Όπως γράφει και ο ίδιος στις ταξιδιωτικές του εντυπώσεις: «Θα ήθελα να ζούσα στον Όλυμπο, την έντονη και γαληνεμένη ζωή των θεών του. Μα η ανάπαυση του θανάτου στον ήρεμο κάμπο ας μ΄ εύρει. Ανάμεσα στον κυματισμό των σταχυών και το αθόρυβο κύλισμα του ασημένιου ποταμού.
Ο Καραγάτσης, δηλαδή, διασώζει στο έργο του μνήμες και περιστατικά του θεσσαλικού χώρου, όπου έζησε. Είναι οι μνήμες του λαϊκού μας πολιτισμού και της λαϊκής μας γλώσσας που σεβάστηκε και θέλησε να διασώσει μέσα από τους δυνατούς διαλόγους. Φυσικά το ανήσυχο πνεύμα του θα υπερβεί τα όρια της Ραψάνης και της Θεσσαλίας και ως γνήσιος μυθιστοριογράφος θα μας δώσει μερικά από τα αρτιότερα μυθιστορήματα της γενιάς του ’30. Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένους κριτικούς θεωρείται ο σημαντικότερος της γενιάς του αστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας μας. Και με τον τρόπο αυτόν εξασφάλισε από πολύ νωρίς την υστεροφημία του.
Για τούτο λοιπόν η Λάρισα και η Ραψάνη με τα «Καραγάτσεια», που καθιέρωσε η Νομαρχία Λάρισας πριν από επτά χρόνια, του αποδίδουν την τιμή που του πρέπει. Και η επιμνημόσυνη δέηση σήμερα, δίπλα στην προτομή του και στο καραγάτσι από το οποίο έλαβε το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο, θεωρούμε ότι είναι το ελάχιστο δείγμα της μεγάλης του προσφοράς.
Με την ελπίδα ότι και την επόμενη φορά θα συναντηθούμε πάλι εδώ για το τέταρτο συνέδριο, θέλω να ευχαριστήσω για μία ακόμη φορά όλους όσους συνέβαλαν στην πραγματοποίηση του παρόντος: την Περιφέρεια Θεσσαλίας, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Δήμο Τεμπών και το Σύνδεσμο Φιλολόγων Ν. Λάρισας, που καταβάλλει κάθε φορά φιλότιμες προσπάθειες για την αρτιότερη οργάνωση των εκδηλώσεων, και φυσικά όλους εσάς που παρίστασθε σήμερα εδώ.

Ραψάνη, Απρίλιος του 2014

 

 

Δελτίο τύπου

Μ. Καραγάτσης 2014

 

«Η παρουσία της Θεσσαλίας στη νεοελληνική λογοτεχνία από την απελευθέρωση μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» είναι το θέμα του 3ου Πανελλήνιου Συνέδριου για την Νεοελληνική Λογοτεχνία «Μ. Καραγάτσης 2014» που οργανώνεται από τους: Περιφέρεια Θεσσαλίας – Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Σύνδεσμο Φιλολόγων ν. Λάρισας, Δήμο Τεμπών και Μορφωτικό Σύλλογο Ραψάνης.

Το συνέδριο θα διεξαχθεί στις 4 και 5 Απριλίου στην Λάρισα (Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο) και 6 Απριλίου στην Ραψάνη (Μουσείο Οίνου και Αμπέλου).

Δεκαπέντε εισηγητές και πέντε προσκεκλημένοι ομιλητές θα καλύψουν ένα ευρύ πεδίο θεμάτων που αναφέρονται στην παρουσία της Θεσσαλίας στη νεοελληνική λογοτεχνία από την απελευθέρωση μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

 

Το πρόγραμμα του συνεδρίου είναι το ακόλουθο:

Παρασκευή 4 – 4 – 2014, Λάρισα – Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο

17.30-18.00   Προσέλευση– Εγγραφές

18.00 – 18.30 Χαιρετισμοί – Κήρυξη έναρξης του Συνεδρίου

Προεδρείο: Ε. Φανάρα - Θ. Μπεχλιβάνης

18.30-19.10   Προσκεκλημένος ομιλητής Δημήτρης Δημηρούλης, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου: «Ένας Θεσσαλός στην Αλεξάνδρεια του Καβάφη: Η περίπτωση του Δημήτρη Κ. Γαρουφαλιά».

19.10-19.50   Προσκεκλημένη ομιλήτρια Έρη Σταυροπούλου, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών: «Η Θεσσαλία ως τόπος της λογοτεχνίας».

19.50-20.30   Προσκεκλημένη ομιλήτρια Μαρίτα Παπαρούση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. «Χρονοτοπικές αναπαραστάσεις της μεθοριακότητας: χώρος, χρόνος και ταυτότητα στον Συνταγματάρχη Λιάπκιν».

20.40-21.00 Συζήτηση – Ερωτήσεις

 

Σάββατο 5 Απριλίου 2014, Λάρισα – Χατζηγιάννειο Πνευματικό Κέντρο

Προεδρείο: Β. Πάτσιου Ε. Σωτηρίου

09.30-09.50 Αντιγόνη Καρύτσα – Φιλόλογος στην Β/θμια εκπαίδευση: «Η Θεσσαλία  σε ταξιδιωτικά κείμενα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων»

09.50-10.10 Ελένη Κονταξή – Φιλόλογος, δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας: «Το Πήλιο και η Μαγνησία στο έργο λογίων Πηλιορειτών της διασποράς στην Αίγυπτο (μέσα 19ου-μέσα 20ού  αι.)»

10.10-10.30 Θάλεια Θεμιστοκλέους – Φιλόλογος: «Το ‘εξωτικό τοπίο’ της Θεσσαλίας μέσα από τη γραφή του Κ. Ουράνη».

10.30-10.50 Βασιλεία Γούλα - Διδάκτωρ Φιλολογίας: «Το θεσσαλικό τοπίο μέσα από τη λογοτεχνική ματιά του Μ. Καραγάτση».

10.50-11.20   Συζήτηση – Ερωτήσεις

 

11.20-12.00   Διάλειμμα – καφές

 

Προεδρείο: Μ. Παπαρούση, Δ. Αναγνωστοπούλου         

12.00-12.20 Λάμπρος Βαρελάς - Επίκουρος Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας (ΑΠΘ):            «Οι Ιώβ του θεσσαλικού κάμπου»

12.20-12.40 Μαίρη Μαργαρώνη - Υπ. Διδάκτωρ Zentrum für Antisemitismusforschung, Κατερίνα Βούλγαρη - Κέντρο Εφαρμοσμένης Ψυχολογικής Έρευνας και Ψυχοπαιδαγωγικής Συμβουλευτικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: «Παιδικοί θάνατοι, κοινωνικά συμφραζόμενα και μεταφυσικές αναζητήσεις σε σκιαθίτικα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη».

12.40-13.00 Χριστίνα Παλαιολόγου – Θεατρολόγος, Βασιλική Χρυσοβιτσάνου - Αρχαιολόγος-Ιστορικός της Τέχνης, Επίκουρη Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας: «Η μεταφορά του αρχαίου μύθου στο έργο των αδελφών De Chirico ή πώς η λατρεία του παρελθόντος αντιστέκεται στον δυναμισμό της βιομηχανικής εποχής».

13.00-13.20 Ζωή Κατσιαμπούρα - Φιλόλογος, Επίτιμη Σύμβουλος Φιλολόγων: «Η Θεσσαλία ιαμβική και δεκαπεντασύλλαβη, ως πολεμική ιαχή. ‘Θεσσαλικά’ ποιήματα του Σικελιανού και του Παλαμά την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων».

13.20-13.50   Συζήτηση – Ερωτήσεις

 

13.50-17.00   Μεσημεριανό διάλειμμα

 

Προεδρείο: Λ. Βαρελάς, Χ. Αλεξίου

17.00-17.20 Κωνσταντίνα Χατζημίχου - Εκπαιδευτικός ΠΕ70, Msc, Ευαγγελία Πάππου - Εκπαιδευτικός ΠΕ 70, Msc: «Θεσσαλία, ο τόπος μου. Τη γνωρίζω και μαγεύομαι μέσα από λογοτεχνικές σελίδες».

17.20-17.40 Αναστάσιος Στέφος - Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος, Πρόεδρος της ΠΕΦ: «Ο Μ. Καραγάτσης στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γυμνασίου και Λυκείου»

17.40-18.00 Δήμητρα Γασπαράτου – Λεοντίτση, Φιλόλογος στην Β/θμια Εκπαίδευση: «Αναζητώντας τον Μ. Καραγάτση μέσα από τα κείμενα: βιογραφική κριτική και αναγνωστικές ανταποκρίσεις».

18.00 -18.20 Αναστάσιος Μάτος – Φιλόλογος, Διδάκτωρ Ψηφιακών Μέσων στην Εκπαίδευση, Ιουλία Κανδήλα – Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων, Ράνια Βερέμη – Φιλόλογος στην Β/θμια Εκπαίδευση: «Μαθητές Λυκείου συζητούν με αφορμή τον «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» του Καραγάτση για τη μυθοπλαστική κατεργασία της πραγματικότητας από τον αφηγητή».

 

18.20-18.40   Συζήτηση – Ερωτήσεις

 

18.40-19.10   Διάλειμμα – καφές

 

Προεδρείο: Ι. Κανδήλα, Ε. Σταυροπούλου

19.10-19.30 Μάριος-Κυπαρίσσης Μώρος – Φοιτητής Φιλολογίας Α.Π.Θ.: «Η μυθολογία της «στεριανής γυναίκας» του Ν. Καββαδία και η Μαρίνα της Χίμαιρας του Μ. Καραγάτση».

19.30-19.50 Γεωργία Χαριτίδου – Διδάκτωρ Φιλολογίας, Γ. Γραμματέας Π.Ε.Φ.: «Ιστορικο-κοινωνικά στοιχεία στο ‘Μπουρίνι’ και τις ‘Ταξιδιωτικές εντυπώσεις’ του Μ. Καραγάτση».

19.50-20.10 Παναγιώτα Χατζηγεωργίου - Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Ε.Κ.Π.Α.: «Η ‘χρυσή μεσότητα’ του λογοτέχνη-κριτικού: η κριτική μεταγλώσσα του Μ. Καραγάτση».

20.10-20.30   Συζήτηση – Ερωτήσεις

 

Κυριακή 6 Απριλίου 2014 - Ραψάνη – Μουσείο Οίνου και Αμπέλου

Επιμνημόσυνη Δέηση στον χώρο που βρίσκεται η προτομή του Καραγάτση (προαύλιο Αγίου Αθανασίου Ραψάνης

Σύντομος χαιρετισμός από τον Πρόεδρο του Μορφωτικού Συλλόγου Ραψάνης

 

Προεδρείο: Α. Μάτος, Α. Δουμακής

11.15-11.55   Προσκεκλημένος ομιλητής Χρίστος Αλεξίου - τ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Birmingham: «Το έπος και η τραγωδία του Θεσσαλικού λαού στο έργο του Ζήση Σκάρου και του Ηλία Λεφούση»

11.55-12.35   Προσκεκλημένη ομιλήτρια Διαμάντη Αναγνωστοπούλου - Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αιγαίου: «Ο θάνατος, ο έρωτας και η γυναίκα: κυρίαρχο τρίπτυχο στο έργο του Καραγάτση»

12.35-12.45   Συζήτηση – Ερωτήσεις

12.45-13.30   Λήξη – Απολογισμός: Μ. Παπαρούση, Ευαγγελία Βλαχοστέργιου